امید محمدی

امید محمدی

خطبه های نماز جمعه ۲۷ دی آیت الله خامنه ای از آنچه تصور می شد "عادی" تر بود و "تکلیف" چیزی را برای موافقان و مخالفان حکومت روشن نکرد.

آقای خامنه ای در خطبه های امروز، ۱۵ بار از کلمه "دشمن" و ۳۴ بار از کلمه "آمریکا" استفاده کرد، و ۲۳ بار به بیان دیدگاه هایی از جانب "ملت ایران" پرداخت. اما آنچه با ترکیب کلیدواژه های معمول خود ساخت، به میزانی نامعمول با پیش بینی های عده ای از ناظران از خطبه هایش شباهت داشت [برای توضیح میزان این شباهت در ادامه متن، بخش های مهم خطبه ها، در داخل علامت نقل قول مستقیم با پیش بینی دو روز پیش از محتوای آنها مقایسه شده است.]

واقعیت آن است که از وقتی اعلام شد رهبر جمهوری اسلامی ایران خطبه های جمعه را خواهد خواند، مشخص بود قرار نیست "با توجه افزایش بی اعتمادی عمومی و بالاگرفتن اعتراضات ضدحکومتی، قصد نوعی نرمش یا آشتی را با معترضان به خود داشته باشد". در عمل نیز در صحبت های امروز، رهبر چیزی نگفت که حاکی از توجه به منتقدان خود، توضیح در مورد پنهان کاری جنجالی حکومت در ماجرای سقوط هواپیما، یا نوعی عذرخواهی ار بابت این ماجرا باشد. درحقیقت، او حتی کلامی را بر زبان نراند که نشانه به رسمیت شناختن بحرانی قابل اعتنا در جمهوری اسلامی ایران باشد.

در مقابل اما، از همان ابتدا می شد انتظار داشت "انگیزه حضور او در نماز جمعه... نه آشتی یا نرمش، که بیش از هر چیز نمایش قدرت باشد"؛ تاجایی که "اولویت اصلی مراسم نماز جمعه ۲۷ دی، گردآوردن حداکثر جمعیت ممکن برای آیت الله خامنه ای از سرتاسر کشور -برای شخص او، و نه مثلا قاسم سلیمانی- و فیلمبرداری گسترده زمینی و هوایی از آنان با هدف مقابله رسانه ای با تاثیر اعتراضات خیابانی روزهای گذشته باشد".

این همان کاری است که صداو سیما، از صبح امروز به طور گسترده در حال انجامش بوده. شخص رهبر هم در خطبه های امروز، ۴۰ بار از کلیدواژه های "قوی" و "قدرت" استفاده کرد که کمتر از نصف موارد در اشاره به قدرت‌های جهانی یا قدرت خدا، و بیش از نصف موارد در اشاره به قدرت جمهوری اسلامی و اجزای آن بود.

در چارچوب ادبیات "قدرت نمایی"، رهبر جمهوری اسلامی ازجمله گفت در مراسم تشییع قاسم سلیمانی "ده‌ها میلیون" نفر "بزرگ‌ترین بدرقه‌ جهان را شکل دادند"، و به شدت از اینکه "موشکهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پایگاه آمریکایی را در هم کوبیدند" تجلیل کرد. همچنین، اعلام کرد "سیلی زدن به قدرت متکبّر زورگوی عالم"، "پاسخ قدرتمندانه‌ سپاه" به "ابهت آمریکا" بوده که که "با هیچ چیزی جبران نمی شود".

بیشتر بخوانید.

 

دفاع 'تمام قد' از فرماندهان

گذشته از اولویت نمایش قدرت، طبیعتا قابل پیش بینی بود "اولویت بعدی آقای خامنه ای در خطبه های روز جمعه، مقابله با بی اعتبار شدنِ تاریخی حکومت بر سر ماجرای هواپیما باشد". در عین حال البته تصور نمی شد رهبر "از خط قرمزهایی همچون زیر سوال رفتن سپاه پاسداران و فرماندهانش رد شود، یا حتی از تمجید از سپاه و اقدامات اخیر آن در داخل و خارج صرف نظر کند". حتی انتظار می رفت آیت الله خامنه ای تلاش کند "به نوعی خود، حکومت یا سپاه را در جایگاه مظلوم یا قربانی وقایع اخیر قرار دهد".

رد پای چنین اولویت هایی در خطبه های نماز جمعه امروز، به وضوح قابل تشخیص بود. رهبر انتقادات وارد بر حکومت در ماجرای سقوط هواپیما را چنین توصیف کرد که "عدّه‌ای سعی می کنند یوم‌الله‌های حساس این روزها [تشییع قاسم سلیمانی و حمله موشکی سپاه] را به دست فراموشی بسپارند و مسائل دیگری را مطرح کنند". آقای خامنه ای در این میان، نظام و سپاه را قربانی توطئه ای تبلیغاتی معرفی کرد که "به تبع و هدایتِ تلویزیون‌های آمریکایی و رادیوهای انگلیسی" انجام شده، و در مورد "زیرسوال رفتن سپاه" هشدار داد: "دشمن ما خوشحال شد؛ به خیال اینکه یک مستمسکی به دست آورده است که بتواند سپاه را زیر سؤال ببرد."

آیت الله خامنه ای حتی از "آن پدرمادرهایی و صاحب‌عزاهایی که با وجود اینکه دلهایشان پُر از درد و غم بود، در مقابل توطئه و وسوسه‌ دشمن ایستادند، برخلاف آنچه که میل دشمنان بود موضع گرفتند و حرف زدند" تمجید کرد؛ که انگار یعنی صاحب‌عزاهایی که اینچنین حرف نمی زنند درگیر "توطئه و وسوسه دشمن" شده اند.

در نهایت، آقای خامنه کوچکترین اشاره ای به نادرست بودن روایت های اولیه سپاه در مورد سقوط هواپیما نکرد و هیچ سرزنشی را متوجه فرماندهان سپاه ندانست. دراقع، مشخصا از آنها تشکر هم کرد:"در این حادثه ابهام‌هایی وجود دارد. تشکر می کنیم از فرماندهان سپاه که توضیح دادند، برای مردم مطالبی را بیان کردند ولی باید حادثه پیگیری بشود و از حوادث مشابه هم باید به طور جدی پیشگیری بشود."

رهبر جمهوری اسلامی ایران، به علاوه با توصیفی حماسی از مراسم تشییع جنازه قاسم سلیمانی، از"اهانت به عکس" او (در تظاهرات معترضان خیابانی اخیر) انتقاد کرد و پرسید: "آن چند صد نفری که به عکس سردار شهیدِ باافتخار ما اهانت میکنند، آنها مردم ایرانند یا این جمعیّت میلیونی عظیمی که در خیابان ها نشان می دهند خودشان را؟"

طبیعتا، نوع اشاره آیت الله خامنه ای به ماجرای ساقط شدن هواپیما و اعتراضات بعدی، تایید کننده انتظاری محوری بود که از پیش از خطبه های امروز وجود داشت. یعنی این انتظار که نمی بایست "راجع به میزان مسئولیت‌پذیری فرمانده کل قوا در خصوص اقدامات سپاه پاسداران تصورات اغراق آمیز داشت".

برنامه "کنترل هشتگ" حق نشر عکس IRIB
Image caption طیفی وسیع از فعالان و چهره های حامی رهبر به بالا بردن سطح انتظارات همفکران خود از خطبه های امروز پرداخته بودند، تا آنجا که گویی آقای خامنه ای می خواسته در مورد معترضان داخلی، آمریکا، توافق هسته ای یا حتی دولت روحانی موضعی "تاریخی" بگیرد

ضرورت حضور بعد از ۸ سال؟

شاید تنها ویژگی خطبه های امروز رهبر که با انتظارات اولیه تفاوت داشت این بود که تصور می شد بعد از هشت سال وقفه در حضور رهبر در مراسم جمعه، "آیت الله خامنه ای و دفتر او برای به 'تاریخ چسباندن' این خطبه ها، حداقل یک 'شگفتی لفظی' مشخص را برای مخاطبان رسانه ها و ناظران مسائل ایران مهیا کرده باشند".

واقعیت آن است که حتی اگر آقای خامنه ای و مشاورانش چنین تلاشی کرده بودند، در عمل خطبه های او، به لحاظ کلامی هم یکی از عادی ترین سخنرانی های رهبر بود.

توصیف "رزمندگان بدون مرز" برای سپاه قدس، احتمالا تنها "واقعه کلامی" قابل ذکر در سخنرانی امروز رهبر محسوب می شد. چون به طور مشخص، با توجه با آشنا بودن نام هایی چون "خبرنگاران بدون مرز" یا "پزشکان بدون مرز"، ممکن است ترجمه "رزمندگان بدن مرز" به زبان های دیگر، کلیدواژه تبلیغاتی معروفی را برای اشاره به این نیرو تولید کند که به درد موتورهای جستجوی اینترنتی هم بخورد.

در نهایت اما، صرف نظر از بازی های کلامی و نیز تلاش معمول برای "قدرت نمایی" در پوشش رسانه ای نماز جمعه، به نظر می رسد "مضمون" سخنان امروز، بسیاری از مدافعان او را در مقابل این پرسش قرار داده که ضرورت حضور رهبر در مراسم نماز جمعه بعد از هشت سال چه بوده است؟

این پرسش، به ویژه از آنجا موضوعیت یافته که در روزهای اخیر، طیفی بسیار وسیع از فعالان و چهره های حامی رهبر به بالا بردن سطح انتظارات همفکران خود از خطبه های امروز پرداخته بودند، تا آنجا که گویی آقای خامنه‌ای می خواسته در مورد معترضان داخلی، آمریکا، توافق هسته ای یا حتی دولت روحانی مواضعی "تاریخی" بگیرد.

این رویکرد، در هزاران بار تکرار عبارت هایی چون "نماز جمعه تاریخ ساز" در نوشته ها و تبلیغات حامیان حکومت در فضای مجازی بروز و ظهور داشت. حتی جمعی از چهره ها و فعالان، هشدار دادند که به خاطر نقش تعیین‌کننده خطبه ها، احتمالا بعد از مراسم نماز جمعه دشمنان نظام عملیاتی بزرگ انجام خواهند داد تا صحبت های رهبر را به حاشیه برانند. این در حالی است که اغراق نیست اگر گفته شود حتی مضمون مداحی مراسم امروز نماز جمعه (که در آن به حسن روحانی کنایه زده می شد) یا تصویر برخاستن رئیس جمهور از سجاده بلافاصله پس از پایان نماز، بیش از مضمون خطبه های آیت الله خامنه ای خبرساز شده است.

علی رغم فاصله مضمون خطبه های نمازجمعه اخیر با انتظارات ایجاد شده در میان حامیان رهبر جمهوری اسلامی ایران، البته این حامیان در آینده کماکان ناچار خواهند بود مضمون خطبه های امروز را بسیار مهم تلقی کنند. حتما طیفی از موسسات و نهادهای متصل به بودجه عمومی نیز، در مورد سخنرانی جمعه به "تولید محتوا" خواهند پرداخت.

ولی فارغ از میزان تبلیغاتی که در مورد خطبه های آقای خامنه ای انجام خواهد شد، نماز جمعه امروز بیش از هرچیز نشان دهنده تصویر رهبری پا به سن گذاشته بود که با وجود ادامه سرسختی در عرصه های داخلی و خارجی، در مواجهه با "جنس" جدید بحران های پیش روی حکومت خود، ابتکار یا سخن جدیدی ندارد.

درحقیقت، گویی مهم ترین علت خطبه خوانی آیت الله خامنه ای پس از هشت سال -در فضای پس از فراگیرشدن شعار علیه شخص او در تجمع های اعتراضی- نه بیان موضعی خاص، که صرفا نوعی یادآوریِ بلاتکلیف از "حضور" کلی رهبر در صحنه بود.

وزاری خارجه پنج کشوری که شهروندان آن‌ها در سرنگونی هواپیمای مسافربری اوکراین با موشک سپاه پاسداران کشته شدند، گفته‌اند که تهران باید "مسئولیت کامل" این سانحه را پذیرفته و به خانواده‌های قربانیان غرامت پرداخت کند.

آنها همچنین خواستار محاکمه عاملان سانحه شدند.

وزرای خارجه کشورهای کانادا، بریتانیا، اوکراین، سوئد و افغانستان امروز در نشستی که در لندن در رابطه با سقوط این هواپیما برگزار شد، شرکت کردند. هدف از این نشست اعمال فشار بیشتر بر حکومت ایران برای پاسخگویی درباره هدف قراردادن این هواپیمای مسافربری بود.

وزرای خارجه این پنج کشور در بیانیه‌ای که در پایان این نشست منتشر کردند، به نکاتی اشاره کردند که می‌تواند مشخص کننده "تعامل آن‌ها" با مقامات ایران در این زمینه باشد.

از جمله اطمینان یافتن در این مورد که "ایران مسئولیت کامل سرنگون کردن هواپیمای بوئینگ ۷۵۲ را پذیرفته و وظایفش را نسبت به خانواده‌های قربانیان و سایر بخش‌ها از جمله پرداخت غرامت" انجام می‌دهد.

کشورهای شرکت کننده در این نشست همچنین خواستار "تحقیقات مستقل و شفاف بین المللی" تحت نظارت کنوانسیون سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی" با شرکت کشورهایی شدند که شهروندانشان در این سانحه کشته شدند.

در این بیانیه پنج کشور همچنین خواستار "دسترسی کامل و بدون مانع" به مقامات ایران برای فراهم کردن خدمات کنسولی و شناسایی و بازگرداندن قربانیان "با شایستگی" و براساس خواسته‌های خانواده های آنها شدند.

پس از این نشست وزرای خارجه کانادا، بریتانیا، سوئد، اوکراین و افغانستان در کنفرانسی خبری شرکت کردند.

در این نشست فیلیپ شامپین، وزیر خارجه کانادا گفت: "تنها راهی که جامعه بین المللی به ایران اعتماد کند شفاف بودن این تحقیقات است. ما از دولت ایران خواستیم که در همه مراحل شفاف عمل کند و کارشناسان بین المللی را دخالت دهد."

او همچنین گفت که ممکن است تحقیقات در این مورد "چندین ماه و یا چندین سال طول بکشد".

وزیر خارجه کانادا در این نشست خبری تاکید کرد: "می‌دانیم این حادثه اتفاق افتاده اما نمی‌دانیم که چگونه اتفاق افتاده اما تحقیقات است که نشان می‌دهد دلیل این مسئله چه بوده است.

آقای شامپین در بخش دیگری از این نشست خبری گفت که "سوالات خیلی زیادی" در مورد این سانحه وجود دارد، خانواده‌ها به همراه کشورهایی که در این نشست شرکت کردند و جامعه جهانی "همه خواستار پاسخ هستند".

او همچنین بر ضرورت جلوگیری از وقوع حوادثی مشابه تاکید کرد.

 

هواپیمای اوکراین؛ ضدهوایی تور چیست و از کجا وارد ایران شد؟

۱۸ دی ماه، ساعاتی پس از حمله موشکی ایران به پایگاه‌های آمریکا در عراق که به تلافی کشته شدن قاسم سلیمانی به دست آمریکا بود، یک هواپیمای مسافربری از نوع بوئینگ ۷۳۷ متعلق به خطوط هواپیمایی اوکراین دقایقی بعد از بلند شدن از فرودگاه امام خمینی تهران سقوط کرد.

منابع ایرانی علت سانحه را نقص فنی اعلام کردند اما سه روز بعد و پس از انتشار اطلاعاتی مبنی بر اصابت یک موشک به هواپیما بوسیله منابع غیر ایرانی، ایران رسما اعلام کرد که این هواپیما به اشتباه هدف پدافند سپاه پاسداران قرار گرفته است.

رهبران اوکراین و کانادا خواهان همکاری کامل ایران و مجازات مقصران شده‌اند.

در حالیکه عده‌ای در مقابل سفارت بریتانیا در تهران تجمع کرده و خواستار تعطیلی آن و اخراج سفیر شده‌اند، راب مک‌ایر سفیر بریتانیا در تهران "به دلیل رفتار نامتعارف و حضور در تجمعات غیرقانونی" به وزارت خارجه ایران احضار شد.

ساعاتی پیش از این تحول آقای مک ایر در اولین واکنش به دستگیر‌ی‌اش در توییتی "تاکید" کرده بود که "درهیچ تظاهراتی" شرکت نکرده و به مراسم "یادبود" کشته‌شدگان سانحه "ناگوار" سقوط هواپیمای اوکراینی رفته بود.

آقای مک ایر نوشت چند تن از جان‌باختگان بریتانیایی بوده‌اند و "طبیعی است که او نسبت به کشته‌شدگان ادای احترام" کند؛ با این حال "پس از ۵ دقیقه هنگامی که عده‌ای شروع به شعاردادن کردند محل را ترک کردم" و نیم ساعت بعد از ترک محل دستگیر شدم."

آقای مک‌ایر در ادامه توییت خود یادآور شد که "دستگیر کردن دیپلمات‌ها در هر کشوری غیرقانونی است."

 

ساعتی پیش عباس عراقچی معاون وزیر خارجه ایران در توییتر نوشت: "او زندانی نشد، در یک تجمع غیرقانونی دستگیر شد. وقتی پلیس به من گفت یک فرد خارجی را دستگیر که مدعی است سفیر بریتانیا است من گفتم امکان ندارد. پس از گفتگوی تلفنی با او در کمال تعجب متوجه شدم که خودش است. یک ربع بعد آزاد شد."

پیشتر وزارت خارجه ایران در پاسخ به خبرگزاری دولتی ایرنا در باره بازداشت سفیر بریتانیا در تهران گفته بود "در انتظار گزارش نیروی انتظامی و اطلاع از جزییات امر هستیم".

پیشتر خبرگزاری تسنیم که نزدیک به سپاه پاسداران است، به نقل از "یک منبع آگاه امنیتی" نوشت که "سفیر انگلیس بعد از حضور در مقابل دانشگاه، مشغول تحریک و ساماندهی معترضان بود و بعد از آنکه نیروهای امنیتی به او مشکوک شدند وی را در داخل یک مغازه بازداشت کردند".

این خبرگزاری از قول این فرد که نامش را منتشر نکرد نوشت: "سفیر انگلیس به دلیل حضور غیرقانونی و مغایر با عرف دیپلماتیک در حالت اقدام علیه امنیت کشور بود که مطابق قانون بازداشت و در اختیار وزارت خارجه قرار گرفت و وزارت خارجه نیز وی را آزاد کرد".

در مجلس ایران نیز دو نماینده تندرو در تذکری آیین‌نامه‌ای خواستار اخراج سفیر بریتانیا شدند.

عبدالرضا مصری گفته است: "عجیب این است که سفیر انگلیس در آشوب‌های کشور حضور داشته و دست را از پرده بیرون آورده، معلوم نیست سفارت انگلیس سفارتخانه است یا مرکز آشوب و سازماندهی ضد انقلاب، آنها دخالت آشکارشان را به جایی رساندند که سفیر انگلیس در میدان حاضر می‌شود".

علاء‌‌الدین بروجردی، رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز گفته است "انگلیس نقش مهمی در اِعمال تحریم‌ها و در بسیاری از مشکلات امروز ملت ایران ایفا کرده است که جا دارد تا وزارت خارجه تمهیدات لازم برای اخراج سفیر این کشور را در دستورکار قرار دهد".

شب گذشته پس از انتشار خبر بازداشت سفیر بریتانیا، وزیر خارجه بریتانیا در بیانیه‎ای بازداشت سه ساعته سفیر خود در تهران را اقدامی "بی دلیل و ناموجه" دانست و آن را "نقض فاحش" قوانین بین‌المللی خواند.

در بیانیه دومینک راب وزیر خارجه بریتانیا آمده است: "دولت ایران در حال عبور از یک گذرگاه مهم است. می‌تواند به حرکت خود به سوی وضعیتی منزوی و مطرود با همه پیامدهای سیاسی و اقتصادی‌اش ادامه دهد یا گام‌هایی برای رفع تنش و تعامل در مسیری دیپلماتیک بردارد."

مورگان اورتاگوس سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در توییتی نوشت: "رژیم ایران سفیر بریتانیا در ایران را دستگیر کرد. این ناقض کنوانسیون وین است، که این رژیم سابقه بدی در نقض آن دارد. ما از رژیم ایران می خواهیم رسما به خاطر نقض حقوق سفیر، از بریتانیا عذرخواهی کند و به حقوق کلیه دیپلمات ها احترام بگذارد."

رسانه‌های ایران شب گذشته خبری منتشر کردند که براساس آن راب مک‌ایر سفیر بریتانیا در تهران در جریان تجمعی که اصلا برای یادبود قربانیان پرواز ۷۵۲ خطوط بین المللی اوکراین در مقابل دانشگاه امیر کبیر برگزار شده بود بازداشت و پس از ساعاتی آزاد شده است.

ایران صبح شنبه به ساقط کردن "غیرعمدی" هواپیمای مسافربری اوکراین بر فراز تهران اذعان کرد. پس از آن، تجمع و گردهمایی‌های متعدد دیگر در طول شنبه شب در نقاط مختلف ایران با شعارهایی علیه حکومت برپا شد.

فرمانده سپاه پاسداران در جلسه غیرعلنی مجلس درباره رسیدن خبر اصابت موشک به هواپیمای اوکراینی در شب عملیات علیه پایگاه‌های آمریکا گفت: "ما خودمان منشا این فرضیه بودیم که موشک ما، هواپیما را ساقط کرده است. اگر ما مطرح نمی‌کردیم هیچ کس نمی‌توانست متوجه شود".

حسین سلامی که ویدیوی تقطیع شده سخنرانی‌اش پس از گذشت چند ساعت از برپایی جلسه مجلس در تلویزیون ایران پخش شد درباره ساعات اولیه چهارشنبه گفته "پدافندها باید جنگ را ادامه می‌دادند. سامانه‌ها را هم در منطقه گسترش داده بودیم". آقای سلامی درباره اپراتور پدافندی که هواپیما را هدف گرفت گفت: "خبر [احتمال شلیک] کروزها به این برادر ما داده شده بود. وقتی این هواپیما پرواز می‌کرد، او روی صفحه رادار به یقین رسیده بود که خطر جدی است".

فرمانده سپاه پاسداران گفت: "از چیزی نگران نباشید. ما فرمول همه چیز را به دست آورده‌ایم. ما اشتباه کرده‌ایم. درست است". حسین سلامی افزود: "داستان رجزخوانی آمریکا برای ایران تمام شده است". آقای سلامی درباره اطلاع رسانی درباره اصابت موشک به هواپیمای مسافربری اوکراین گفت: "بروید و ببینید که کجا یک نظام خودش فرضیه نمی‌سازد و حقیقت را می‌گوید. ما از ترس این کار را نکردیم چون ترسی وجود ندارد". "آن کار اشتباه بود ولی اتفاق افتاده. وقتی اطمینان یافتیم اعلام کردیم".

فرمانده سپاه در بخشی از سخنانش گفت: "ما تا غروب چهارشنبه به اطمینان نرسیدیم. ستاد کل نیروهای مسلح تیمی را برای بررسی تعیین کرد". وی افزود: "ما حتی قطعات را در آزمایشگاه‌ها تست نکردیم. این کار هفته‌ها طول می‌کشید". "حتی جعبه سیاه هم بازخوانی نشد. اگر می‌خواستیم همه چیز را بررسی کنیم شاید هفته‌ها به طول می‌انجامید".

نقشه 

 

آقای سلامی تاکید کرد که "خود ما کمک کردیم به اثبات این مساله؛ چون به هر شکل حادثه بزرگی بود. این تیم کارشناسی به این نتیجه رسید که در اثر خطاهایی که صورت گرفته این هواپیما سقوط کرده است". آقای سلامی گفت: "فرمانده ما که در جنگ بود و ما که در این میدان قرار داشتیم هنوز و همین الان معرکه را پایان یافته تلقی نکرده‌ایم. ما در جنگ آمریکا بوده و هستیم".

یک روز پیش از برعهده گرفتن شلیک موشک به سوی هواپیمای مسافربری اوکراین توسط نیروی هوا فضای سپاه پاسداران، علی عابدزاده، معاون وزیر راه و رئیس سازمان هواپیمایی کشوری ایران ساقط شدن هواپیما در اثر برخورد موشک را "از نظر علمی غیرممکن" و "شایعاتی غیرمنطقی" توصیف کرده بود.

هواپیمای سانحه دیده از نوع بوئینگ 737-800 بود حق نشر عکس Getty Images
Image caption هواپیمای سانحه دیده از نوع بوئینگ 737-800 بود

علی ربیعی سخنگوی دولت ایران هم پنجشنبه گفته بود: "امروز به روش کاملا حساب شده و شناخته شده در عملیات روانی، به نقل از یک منبع آگاه از پنتاگون که خواسته نامش فاش نشود، خبر اصابت دو موشک به هواپیمای اوکراینی را با آب و تاب در رسانه ها منعکس کرده‌اند. در آینده که مشخص شد این ادعای دروغ عاری از حقیقت است هیچ کس مسئولیت این دروغ بزرگ را بر عهده نخواهد گرفت."

در پی هدف گرفته شدن این هواپیمای مسافربری بوئینگ ۷۳۷ متعلق به خطوط هواپیمایی اوکراین، ۱۷۶ نفر کشته شدند. بیش‌تر مسافران ایرانی بودند و ده‌ها نفر هم شهروندی کانادا را داشتند.

حمله به پایگاه‌های آمریکا؛ "حکیمانه‌ترین تصمیم‌تاریخ ایران"

فرمانده سپاه پاسداران در مجلس درباره شلیک موشک به پایگاه‌های آمریکا در عراق گفت: "ما می‌خواهیم از یک جنگ بزرگ با یک جنگ جلوگیری کنیم". "برای اولین‌بار ما می‌خواستیم به طور مستقیم وارد درگیری شویم. این حکمیانه‌ترین تصمیم تاریخ ایران است".

آقای سلامی با اشاره به اینکه "زیر رصد قوی‌ترین قدرت اطلاعاتی عالم" باید این عملیات تدارک می‌شد گفت: "برای تلفات انسانی هدف گذاری نکردیم. کشتن سربازان دشمن اهمیتی نداشت اما تجهیزات راهبردی دشمن آنجا وجود داشت که اهداف ما بودند".

وی همچنین گفت که در شب عملیات دو موشک از خاک ایران از کار افتاده است. آقای سلامی در واکنش به سخنان رئیس جمهوری آمریکا درباره شکست عملیات ایران گفت: "طبیعی بود".

فرمانده سپاه با بیان این‌که "حتی برای اقدام زمینی هم آماده شده بودیم" تاکید کرد که "کاملا شرایط جنگی بود. آن شب، قسم می خورم هیچکس نخوابید".

پس از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه، مقام‌های جمهوری اسلامی گفتند "انتقام سختی" در راه است. سپاه پاسداران بامداد چهارشنبه ۱۸ دی در عملیاتی که به نام "شهید سلیمانی" خوانده شد به دو پایگاه‌ عراقی که مقر نیروهای آمریکایی است، با شلیک موشک حمله کرد. خبرگزاری تسنیم که به سپاه نزدیک است به نقل از یک منبع آگاه، مدعی کشته شدن ۸۰ نفر در حمله به پایگاه عین الاسد شد ولی هیچ منبع یا خبرگزاری معتبری در جهان آن را تائید نکرد.

رئیس دستگاه امنیتی اوکراین گفته است که در بررسی علت سقوط هواپیما دو فرضیه اصابت موشک یا "اقدام تروریستی" برای آنها احتمال بیشتری دارد.

ایوان باکانوف با اشاره به اولویت این دو احتمال، گفته است در حالی که بیشترین توجه‌ها به احتمال اصابت موشک جلب شده، اما سوال‌های زیادی در این زمینه وجود دارد و نباید "عجولانه" نتیجه‌گیری کرد.

همزمان وزارت خارجه اوکراین از همکاری ایران با هیات تحقیقاتی اوکراینی خبر داده است.

وادیم پریستایکو، وزیر خارجه اوکراین، گفته است که کارشناسان اعزامی این کشور به جعبه سیاه هواپیما دسترسی پیدا کرده‌اند

استیون منوچین وزیر دارایی آمریکا تحریم‌های جدید ایران را اعلام کرد.

آقای منوچین گفت: "آمریکا مقام‌های ارشد ایران را به دلیل مشارکتشان در حمله موشکی سه‌شنبه هدف تحریم قرار داده است."

"ما همچنین بزرگترین تولیدکنندگان فلزات در ایران را مشمول تحریم می کنیم و بر بخش های جدید از اقتصاد ایران از جمله ساخت و ساز، صنعت و معدن تحریم اعمال می کنیم. این تحریم‌ها تا وقتی رژیم تامین بودجه تروریسم جهانی را متوقف نکند و متعهد نشود که هیچوقت صلاح اتمی نداشته باشد ادامه می یابد."

مایک پومپئو وزیر خارجه آمریکا هم در کنفرانس خبری همراه با آقای منوچین شرکت کرده بود گفت تحریم‌های جدید قلب دستگاه امنیتی ایران را هدف گرفته است.

 

افرادی که تحریم شده‌اند:

  • علی شمخانی - دبیر شورای عالی امنیت ملی
  • محمدرضا آشتیانی - جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح
  • علی عبداللهی - معاون هماهنگ‌کننده ستاد کل نیروهای مسلح
  • غلامرضا سلیمانی - رئیس سازمان بسیج مستضعفین
  • محمدرضا نقدی - معاون هماهنگ‌کننده سپاه
  • محسن رضایی - دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام
  • علی‌اصغر حجازی از اعضای بلندپایه بیت رهبر ایران
  • محمد قمی معاون ارتباطات و امور بین‌الملل رئیس دفتر بیت رهبر ایران که گاهی در سفرهای خارجی نماینده اوست.
 

نهادهای خارجی که تحریم شده‌اند:

  • شرکت تجاری پامچل پکن به دلیل خرید مستمر فولاد از فولاد مبارکه اصفهان
  • پاور انکر لیمیتد در سیشل که برای شرکت تجاری پامچل پکن خرید می‌کرده
  • شرکت دریایی هونگ‌یوان که کشتی‌اش برای حمل فولاد تولیدی فولاد مبارکه استفاده شده

شرکت فولاد مبارکه اصفهان که نیمی از فولاد ایران را تولید می‌کند پیشتر مشمول تحریم‌های آمریکا شده بود.

 

رکت‌های ایرانی تولیدکننده آهن، فولاد و مس که تحریم شده‌اند:

  • صبا استیل
  • شرکت فولاد هرمزگان
  • شرکت فولاد اصفهان
  • شرکت فولاد اکسین خوزستان
  • شرکت فولاد خراسان
  • شرکت فولاد کاوه جنوب کیش
  • شرکت آلیاژهای فولادی ایران
  • شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر
  • شرکت معدنی و صنعتی چادرملو
  • شزکت آهن و فولاد ارفع
  • شرکت فولاد خوزستان
  • شرکت آهن و فولاد غدیر ایرانیان

شرکت آلومینیوم ایران که ٧٥ درصد آلومینیوم ایران را تولید می‌کند، آلومینیوم المهدی، شرکت ملی صنایع مس ایران و شرکت خلاق تدبیر پارس (تولید کننده مس) هم تحریم شده‌اند.

تخمین زده‌می‌شود که حداقل صد هزار نفر در کارگاه‌ها و کارخانه‌های تولید فلز و رقمی در همین حدود در معادن ایران کار می‌کنند.

برخی از این شرکت‌هایی که تحریم شدند خود چندین شرکت دیگر را در زیر مجموعه‌شان دارند.

دور قبلی تحریم وسیع صنایع فلزی ایران اردیبهشت سال گذشته اعمال شد.

به گفته حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران تحریم‌های آمریکا در سه سال اخیر حدود ۲۰۰ میلیارد دلار زیان یا کسر درآمد برای ایران داشته است.

پرونده ی مربوط به ۶ سال حبس ظالمانه حشمت اله طبرزدی دبیر کل جبهه دموکراتیک ایران  که درسال ۹۵ تشکیل و در آبانماه و پس از ۷ آبان   قطعی شده بود برای اجرا به شعبه ۱۱ بازپرسی مقدسی ارجاع شد.
مهندس طبرزدی طی این ۴ سالی که از زندان آزاد شده بود همواره از حقوق اساسی ملت ایران دفاع کرد و حاضر نشد زیر فشار تهدید امنیتی کوتاه بیاید.
پرونده ایشان در آستانه  میتینگ ۲۱ آبانماه  قطعی و پس از ترور قاسم سلیمانی و اعلام مواضع حق طلبانه ایشان در این مورد، برای اجرا به شعبه مربوطه ارجاع شد.
مهندس طبرزدی برای پرداختن هزینه مبارزات ملی و دموکراتیک خود، همواره آماده بوده و هست اما در هیچ شرایطی در برابر ستم حاکم کوتاه نیامده و نخواهد آمد.
روابط عمومی جبهه دموکراتیک ایران
۱۴ دی ماه ۱۳۹۸ خورشیدی
هنوز خون به نا حق ریخته شده ی صدها تن ایرانی که به دستور خامنه ای بر زمین ریخته شد، داغ و تازه است.
اما علی خامنه ای و فرماندهان ارشد سپاه و روحانی و دستیارانش از شکست دادن دشمن حرف زده و اعلام پیروزی کردند و حتا اجازه نداده خانواده های آنها بر مزار فرزندانشان سوگواری کنند.
هنوز سرکوب نظامی و امنیتی مردم ایران توسط ماشین سرکوب رژیم فاشیستی حاکم بر ایران به پایان نرسیده بود  که به دستور خامنه ای و از طریق گروه مزدور حشد الشعبی به پایگاه نظامی آمریکا حمله شد و خون یک بیگناه دیگر بر زمین ریخته شد اما خامنه ای دست از ماجرا جویی و تفکرات مالیخولیایی بر نداشت و اینبار دستور حمله به سفارت آمریکا را صادر کرد. او گمان کرد ملت و دولت آمریکا نیز همچون ایرانیان ستمدیده و دست خالی هستند که بگیری، بزنی و بکشی و فرار رو به جلو کرده و اعلام کنی تمام شد!
بدتر که آمریکا را تهدید کنی و بر طبل جنگ و خونریزی بکوبی. من از کشته شدن هیچکس اعم از ایرانیان در کف خیابان یا آمریکایی ها در شب عید میلاد مسیح یا عراقی ها یا هر فرد دیگر خوشحال نمی شوم اما به فرماندهان ارشد سپاه هشدار میدهم که خامنه ای شما را  در آستانه ی جنگ خانمانسوز قرار ،داده است.
بیایید و برای یکبار از یک فرمانده ی ماجراجو و قدرت طلب که به شدت به بیماری خود حق پنداری گرفتار است ، فرمان نبرید.امروز اکثریت ملت ایران به این دلیل از مرگ قاسم سلیمانی در خاک عراق شادمان است که این مرگ را نتیجه ی انتقام خدا از خامنه ای میداند و نه اینکه از کشته شدن کسی لذت ببرد. شما فرماندهان ارشد سپاه به گونه ای رفتار کنید تا ملت از مرگ شما عزادار شود و نه دستگاه حکومت و صدا و سیمای ضد مردمی اش. سالهاست که خامنه ای از طریق سپاه قدس و  قاسم سلیمانی در عراق، یمن، سوریه و سایر نقاط جهان دست به جنگ و ماجراجویی زده و جوانان ایران و منطقه و دلار های نفتی ملت ستمدیده ی ایران را هزینه ی ماجراجویی و بلند  پروازی های خود کرده است.به راستی حکومت ایران در لبنان، فلسطین،عراق، اسراییل، یمن و سوریه چکار دارد. اینک نتیجه ی عملکرد چندین ساله ی خود را درو میکند.
حشمت اله طبرزدی
دبیرکل جبهه ی دموکراتیک ایران
۱۳ دیماه ۱۳۹۸ خورشیدی

حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران در توییتی در واکنش به تهدید دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا درباره هدف گرفتن ۵۲ مرکز ایرانی، نوشت: "آن‌هایی که به عدد ۵۲ اشاره می‌کنند بهتر است به عدد ۲۹۰ هم فکر کنند."

آقای روحانی این جمله را با هشتگ IR۶۵۵ توییت کرده و در ادامه هشدار داده است که "هیچوقت ملت بزرگ ایران را تهدید نکنید."

IR۶۵۵ شماره پرواز هواپیمای مسافربری ایرانی بود که در روز ۱۲ تیر سال ۱۳۶۷ با شلیک موشک ناو آمریکایی وینسنس روی خلیج‌ فارس سقوط کرد و تمام ۲۹۰ سرنشین آن کشته شدند.

پرواز شماره ۶۵۵ ایران ایر از تهران عازم دوبی بود که در بندر عباس توقف داشت و بعد از پرواز از فرودگاه این شهر هدف موشک آمریکایی‌ها قرار گرفت و سقوط کرد.

دولت آمریکا بدون پذیرش مسئولیت این اقدام به دادن غرامت مالی اکتفا کرد و هیچ یک از خدمه ناو که در شلیک موشک نقش داشتند محاکمه یا مجازات نشدند.

آمریکا در آن زمان مدعی شد که هواپیمای مسافربری را با هواپیمای جنگی اشتباه گرفته و شلیک موشک اقدامی دفاعی بوده است.

این واقعه همواره از سوی ایران به عنوان یکی از اقدامات نظامی آمریکا علیه غیرنظامیان مطرح شده که با سکوت و بی‌تفاوتی جامعه بین‌الملل همراه بوده است.

"۵۲ گروگان"

بعد از آن که آمریکا در روز ۱۳ دی ماه قاسم سلیمانی، فرمانده پرنفوذ نیروی قدس سپاه پاسداران را در حمله‌ای هوایی در عراق کشت، جنگ لفظی میان مقام‌های دو کشور به شدت بالا گرفت.

مقام‌های ایران گفتند که انتقام سختی در راه است و دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در چندین توییت تهدیدآمیز درباره اقدام تلافی‌جویانه علیه آمریکا هشدار داد.

او در یکی از این توییت‌ها نوشت که ایالات متحده ۵۲ مرکز ایرانی را به تعداد گروگان‌های آمریکایی در جریان اشغال سفارت آمریکا در ایران در سال ۱۳۵۸، هدف گرفته است.

آقای ترامپ نوشت که این اهداف دارای اهمیت بسیار برای ایران و فرهنگ ایرانی است. اشاره او به مراکز فرهنگی موجی از انتقاد را در داخل و خارج از ایران به دنبال داشت.

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در توییتی هشدار داد که آقای ترامپ با این تهدید "هنجار بنیادین" (Jus Cogens) را که از نظر حقوقی "خط قرمز" قوانین بین‌المللی محسوب می‌شود، نقض کرده است.

شماری از کاربران شبکه‌های اجتماعی هم از توییتر خواسته‌اند توییت آقای ترامپ را به دلیل تهدیدآمیز بودن و نقض قوانین توییتر حذف کند.

اودره آزوله، دبیر کل یونسکو (سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد) هم امروز در دیدار با نماینده ایران گفت که آمریکا هر دو کنوانسیون‌های بین‌المللی مربوط به عدم تخریب میراث فرهنگی و طبیعی در زمان نبرد را امضا کرده است.

کشته شدن ژنرال قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران نشاندهنده افزایش قابل توجه تنشی است که پیش از این در سطح پایین میان آمریکا و ایران وجود داشت و پیامدهای آن می تواند بسیار قابل توجه باشد.

تلافی جویی ایران قابل انتظار است. زنجیره‌ای از اقدامات و عملیات تلافی جویانه می تواند دو کشور را به رویارویی مستقیم نزدیکتر کند. با این وضعیت آینده حضور امریکا در عراق کاملا زیر سئوال است.

و استراتژی دونالد ترامپ رئیس جمهوری امریکا - در صورتی که اصولا استراتژی داشته باشد- بیش از هر وقت دیگر مورد آزمایش قرار خواهد گرفت.

فیلیپ گوردون هماهنگ کننده امور آمریکا در خاورمیانه و حوزه خلیج فارس در دوران باراک اوباما رئیس جمهوری سابق آمریکا، معتقد است که کشتن قاسم سلیمانی دو طرف را در یک قدمی جنگ قرار داده است.

 

سپاه قدس شاخه ای از نیروهای امنیتی ایران است که مسئول عملیات در خارج از این کشور است. برای سالها چه در لبنان چه در عراق و سوریه یا جاهای دیگر سلیمانی یک عنصر کلیدی در گسترش نفوذ ایران از طریق طراحی حملات یا تقویت متحدان محلی تهران بوده است.

قاسم سلیمانی از نظر واشنگتن مردی بود که دست‌اش به خون نیروهای آمریکایی آلوده بود. اما او در ایران فردی محبوب بود و به اصطلاح دقیق‌تر او اقدامات ایران علیه فشار آمریکا و تحریم‌های آن علیه ایران را رهبری می‌کرد.

نجه که اکنون باعث تعجب است این نیست که چرا قاسم سلیمانی در تیررس دونالد ترامپ بود بلکه چرا آمریکا باید در این شرایط زمانی او را هدف قرار می‌داد.

آمریکا، ایران را مسئول یک رشته از حملات موشکی کوچک علیه مقرهای نیروهای آمریکایی در عراق می‌دانست. پیش از این کشته شدن یک پیمانکار غیرنظامی آمریکایی در عراق وعملیات قبلی ایران علیه تانکرها در خلیج فارس، ساقط شدن یک هواپیمای بدون سرنشین، حتی یک حمله عمده علیه تاسیسات نفتی عربستان سعودی همه بدون پاسخ ماند.

در پی حملات موشکی علیه مقرهای نیروهای آمریکایی در عراق پنتاگون، وزارت دفاع آمریکا، به شبه نظامیان طرفدار ایران که گفته می‌شد پشت این حملات هستند حمله کرد. این حمله به طور بالقوه باعث تحریک به حمله به سفارت آمریکا در بغداد شد.

در توضیح تصمیم آمریکا به کشتن قاسم سلیمانی، پنتاگون نه تنها بر روی اقدامات قبلی او تمرکز کرده بلکه مصرانه گفته که این حمله به معنی یک اقدام پیشگیرانه بوده است. پنتاگون در بیانیه‌ای گفته ژنرال " فعالانه حمله به دیپلمات‌ها و نیروهای آمریکایی در عراق و سراسر منطقه را طراحی می‌کرد."

این که بعد از این چه اتفاقی خواهد افتاد سوال بزرگی است. دونالد ترامپ امیدوار است که با این اقدام هم به ایران ضربه زده باشد و هم به متحدان منطقه‌ای‌اش از جمله عربستان سعودی و اسرائیل ثابت کند که اقدامات بازدارنده آمریکا هنوز موثر است. با وجود این تقریبا غیرقابل تصور است که ایران پاسخ شدیدی نسبت به کشته شدن قاسم سلیمانی نشان ندهد. هرچند که ممکن است این پاسخ فوری نباشد.

پنج هزار نیروی آمریکایی در عراق هدف‌های بالقوه آشکار هستند. تنش در منطقه خلیج فارس افزایش خواهد یافت و تعجبی نیست که تاثیر اولیه این حمله آمریکا افزایش قیمت نفت بوده است

آمریکا و متحدانش در تدارک اقدامات دفاعی‌شان هستند. واشنگتن شماری از نیروهای تقویتی‌اش را به سفارت خود در بغداد فرستاده است. آمریکا همچنین در نظر دارد تا در صورت لزوم حضور نظامی‌اش را در منطقه به سرعت افزایش دهد.

اما در عین حال ممکن است که پاسخ ایران از بعضی جهات نامتقارن باشد به عبارت دیگر پاسخ ایران ممکن است حمله در برابر حمله نباشد. ایران ممکن است در صدد اقدام از طریق حمایت گسترده‌ای باشد که در منطقه دارد . یعنی از طریق عملیات نیابتی که سلیمانی پایه‌گذاری کرد.

به طور مثال ممکن است محاصره سفارت آمریکا در بغداد را دوباره از سرگیرد، دولت عراق را در موقعیت دشواری قرار دهد، و حضور آمریکا در عراق را زیر سوال ببرد. همچنین ممکن است تظاهراتی را در جاهای دیگر به عنوان پوششی برای عملیات سازماندهی کند.

حمله علیه فرمانده نیروی قدس سپاه نشانه آشکاری از توانایی نظامی و اطلاعاتی آمریکا است. بسیاری در منطقه برای درگذشت او سوگواری نخواهند کرد اما آیا این عاقلانه‌ترین کاری بود که دونالد ترامپ می‌توانست بکند. پنتاگون چقدر برای پیامدهای غیرقابل اجتناب آن آماده است.؟

و این حمله دقیقا چه چیزی در مورد استراتژی کلی آقای ترامپ در منطقه به ما می‌گوید. آیا این استراتژی در هر صورت تغییر کرده است؟

آیا از این پس تحمل آمریکا در برابر اقدامات ایران صفر خواهد بود؟ یا این که آقای ترامپ تنها یک فرمانده ایرانی را که بدون شک به عنوان " یک مرد خیلی بد" در نظر می‌گرفت از میان برداشته است.

.

صفحه1 از17
Go to top